zabawa w Indian...?

Z cyklu myśli krótkich: nie ma to jak po długich zmaganiach zakończyć wreszcie artykuł o Irokezach, wysłać go do redaktora w poczuciu ulgi i euforii z odzyskanej częściowo wolności, po czym udać się do drugiego pokoju z zamiarem odpoczynku i należytego odmóżdżenia i tam stwierdzić z lekką zgrozą, że w telewizji leci film o Pocahontas.

o Ośmiotysięczniku Bezczelności

Coraz boleśniej uświadamiam sobie, że jestem nieprzystosowana do życia w dzisiejszych czasach. Wpojone mi w dzieciństwie zasady postępowania skutecznie uniemożliwiają mi podjęcie czegokolwiek, co zwykliśmy nazwać "karierą i sukcesem". Dlaczego? Najzwyczajniej w świecie brak mi tupetu i bezczelności, tudzież (inaczej mówiąc) odwagi, by mówić "jestem dobra w tym a tym, więc chwała mi za to". Nie przechodzi i raczej nie przejdzie mi to nigdy przez usta. 

Zawsze mi wpajano, że cnota, talent i ciężka praca same się obronią, nieważne, czy nasza działka to fizyka kwantowa, czy smażenie naleśników. Nie należy więc biegać jak ten ratlerek wokół kości udowej mamuta (przepraszam wszystkich miłośników tej rasy psów) i szczekać wniebogłosy, że jest się najlepszym kandydatem do zeżarcia tej kości, tym bardziej jeżeli to zadanie wyraźnie przerasta nasze psie możliwości a kość jest eksponatem muzealnym. Sęk w tym, że świat chyba stanął na głowie i wszystko działa nie tak, jak powinno. Znam wiele osób, które naprawdę mają talent, pomysły, zdolności czy wiedzę, ale nie są w stanie się przebić, wychodząc z tej samej nieżyciowej postawy co ja, że "będę robić swoje i kiedyś świat mnie odkryje". Tyle że świat się jakoś nie kwapi, bo jest zbyt zajęty tymi, którzy mają siłę wrzeszczeć głośno o swojej wybitności, co niekonieczne jest podparte mocnymi dowodami, a często wręcz przeciwnie. Innymi słowy - wbrew temu, co mi przez lata powtarzano w domu, na podwórku i w szkołach, zdobywcy Mount Everestu Bezczelności i Tupetu jakoś nie zostali pokarani trądem społecznym ani inną obiecywaną przez wychowawców zarazą, a wręcz przeciwnie, czerpią garściami ze skarbca wynagrodzeń, na które czekają te naiwne, cnotliwe Justyny obu płci. (Ha, to już de Sade pisał, że cnota to niedola. Ironia losu, biorąc pod uwagę okoliczności).

W ciągu ostatniego tygodnia rzeczywistość podała mi na srebrnej tacy kilka takich przypadków potwierdzających mój dzisiejszy wywód. Zmarnowałam wczoraj dwadzieścia minut życia, żeby obejrzeć żenujące "starcie" pani reżyser Barbary Białowąs z krytykiem Filmwebu Michałem Walkiewiczem oraz kolejny kwadrans żeby posłuchać kulawej przepychanki Tomasza Raczka z Piotrem Czają, scenarzystą filmu "Kac Wawa", który sprawił, że "dyskusją" tego nie można nazwać mimo najszczerszych chęci. Nie będę tego komentować, bo wstyd brać udział w tej szopce i nawet powyższe zdanie to i tak za dużo w tym temacie. Ale nie zmienia to faktu, że był to gwóźdź do trumny mojego dobrego nastroju. Wcześniej skopała mnie "konferencja" z panią, notabene młodszą ode mnie o rok, która dwa lata temu przeprowadziła w Meksyku antropologiczne badania terenowe, a teraz pieje o tym z zachwytu. W czym rzecz?

Wbrew temu, co mogą pomyśleć niektórzy, nie chodzi o jakąś zazdrość czy kobiece fochy, że "inni jeżdżą a ja nie" i dlatego "świat jest be". Nie chodzi mi także o to, ile błędów pośrednich dopuściła się owa pani i jej kolega w trakcie badań. Błędy rzecz ludzka, normalna i sama popełniłam niejeden. Jednak należy być na tyle profesjonalnym i mieć w sobie tyle pokory, żeby spróbować do nich nie dopuścić i zawczasu się przed nimi uchronić, a nie szarżować na steranej kobyle z "-URAAA!" na ustach na kolumnę czołgów. Tłumacząc po kolei, w formie pytań retorycznych, bo sprawa nie jest powszechnie znana. Nie mogę zrozumieć:

1. Jak można wpaść na pomysł przeprowadzenia profesjonalnej wyprawy badawczej w pierwszych miesiącach studiów (albo nawet przed podjęciem studiów), nie mając zielonego pojęcia o badaniach terenowych i antropologii? (Mając to pojęcie "Liderzy Projektu" nie popełniliby następnych wykroczeń).

2. Jak można mieć tyle tupetu, żeby nie mając kompletnie doświadczenia, nawet teoretycznego, prosić kogoś o pieniądze, na sfinansowanie takiego fiaska? Pominę milczeniem zapytanie, dlaczego ktokolwiek zgodził się wesprzeć ten projekt, bo naprawdę, po blisko dwóch godzinach słuchania tej pani, w dalszym ciągu nie wiem, jaki był cel wyprawy i w jakim stopniu udało się go zrealizować.

3. Jak można przeprowadzić badania w Meksyku, nie mając wcześniej nic z tym krajem wspólnego, nie znając norm kulturowych, sytuacji politycznej ani języka. Równie dobrze mogłabym teraz zmontować ekipę i pojechać do Mongolii albo Nowej Gwinei, wiem tyle samo na ten temat. Jak można nie przygotować się w sposób teoretyczny na wszystkich płaszczyznach, od historii, przez zwyczaje, po współczesną religię i dawne wierzenia, ograniczając swoje przygotowania tak naprawdę jedynie do dziewięciu miesięcy nauki języka? Jak można robić zdjęcia starym Indiankom, które na widok aparatu zasłaniając twarz i dopiero po powrocie z dwumiesięcznych badań do Polski dowiedzieć się, że w przekonaniu wspominanych kobiet aparat kradnie duszę? Jak można później przyznawać się publicznie do tak rażącego błędu i pokazywać te zdjęcia na konferencji naukowej, jako swoistą "ilustrację błędu badawczego"?

4. Jeżeli ludność "tubylcza" (nazwijmy to tak brzydko, dla większej plastyki) wstaje skoro świt i o godzinie 6 rano już pracuje w polu, to jak można wyjść z domu między godziną 8 rano a 12 w południe? Jak można się tak rażąco nie dostosować do trybu życia gospodarzy? Najwyraźniej rację miała Ramos, że po wschodzie słońca w łóżkach leżą tylko umierający chorzy i antropolog.

5. Rzetelne badania wymagają kwestionariusza wywiadowego. W ten sposób zadając zawsze te same pytania w tej samej kolejności jesteśmy w stanie wychwycić różne niuanse i mamy pewność, że niczego nie pominęliśmy. W moich badaniach terenowych, które przez ostatnie trzy tygodnie robiłam pod patronatem doktora X, a które były badaniami ćwiczeniowymi, żeby poznać "cierniową drogę etnografa", stworzyłam kwestionariusz złożony z 35 pytań głównych oraz kolejnych 115 pytań dodatkowych, czyli w sumie 150 pytań, zadanych informatorowi i nie jest to żaden powód do dumy tylko norma. Dlatego pytam, jak można było stworzyć kwestionariusz złożony tylko z 30 pytań, a potem skrócić go do 8, słownie OŚMIU pytań głównych, bez pytań dodatkowych? TO nazywamy badaniami antropologicznymi?

6. Kolejna kwestia dotycząca pytań wywiadowych i odpowiedzi: jak można ingerować w odpowiedzi informatorów, wycinać pewne fragmenty, przestawiać, łączyć kilka zdań w jedno, po to, żeby cały wywiad zmieścił się na planszy pokazowej?

7. Czytając Malinowskiego dowiadujemy się, że należy oddzielić od siebie dziennik badawczy, w którym antropolog zapisuje wszystko, co dotyczy badanej rzeczywistości od dziennika intymnego, w którym badacz wypluwa zgromadzony w czasie badań jad i frustracje po to, żeby złe nastroje nie rzutowały na obiektywność badacza. Jak można w takim razie powoływać się na Malinowskiego i równocześnie w swoim dzienniku mieszać oba te pojęcia?

Takie "kwiatki" mogłabym mnożyć, ale poprzestanę ma magicznej liczbie 7, bo chyba wszyscy mają już względy obraz. Najwyraźniej państwo Maria Lebioda i Jonatan Kurzwelly nie czują wstydu i zażenowania firmując swoimi nazwiskami ten nietrafiony w realizacji projekt "Widok od wewnątrz", więc nie widzę powodu, żeby przemilczeć tę historię i pozostawić ją, żeby śmierdziała w odmętach internetu. (Swoją drogą wielka szkoda, bo pomysł sam w sobie miał spory potencjał, tylko jak zwykle: chęci wielkie, ale wszystko zostało odwalone byle jak, z minimalnym kosztem wkładu własnego, więc jaki efekt jest, każdy widzi).

Z podobną inicjatywą (chociaż chyba innym skutkiem) wyszła jakiś czas temu para z mojego miasta. Wspomniany duet postanowił zorganizować wyprawę dookoła morza bałtyckiego, przy czym nie mieli ani porządnych rowerów, ani sakw, ani namiotu, ani innego sprzętu, ani (co najważniejsze) doświadczenia. To wszystko razem nie przeszkadzało im w głośnym szukaniu sponsorów (oraz indywidualnych darowizn) żeby urzeczywistnić ten wyjazd.

Z tej smutnej historii wynika, że w dzisiejszych czasach stare metody wychowawcze "bądź grzeczny i rób swoje" oraz "nie chwal się, inni sami cię ocenią" są całkowicie nietrafione. Najwięcej dostanie nie ten, który najbardziej sobie na to zapracował, tylko ten, który krzyczy najgłośniej. Codziennie możemy obserwować takie przypadki w telewizji, pracy, szkole... I jest to bardzo smutna konkluzja. Mimo wszystko nie zamierzam zmieniać się w panią Lebiodę. Nie zamierzam zatracać pokory na rzecz rozdmuchanej pychy bo wiem, ile jeszcze przede mną pracy i jak wiele jeszcze muszę się nauczyć, dowiedzieć i poznać. Ale równocześnie, człowiek musi mieć świadomość tego, co już potrafi i co wie. Jak zwykle problem dotyka złotego środka pomiędzy dumą z tego, co się posiada i pokorą przed tym, co jeszcze niezdobyte, a na zdobycie czeka. I tej równowagi wszystkim, (także sobie), życzę. 

w szponach tłumaczeń, czyli pułapki języka

Kiedyś już o tym wspominałam i pewnie jeszcze nie raz powrócę do tego tematu, a mianowicie do kwestii pułapek czających się na tłumacza, zwłaszcza tak niedoświadczonego jak ja. Pogodziłam się jednak, że mój angielski na zawsze już chyba pozostanie na poziomie "Kali umieć, Kali mieć", ale ten stopień komunikatywności w gruncie rzeczy mi wystarcza. Nie raz już się przekonałam, że w "dziczy" innego kraju wystarcza to w zupełności, bo chęć komunikacji jest często większa niż bariery językowe. Z moim ukochanym włoskim sprawa jest troszkę inna, bo uczę się tego języka powoli, ostrożnie, ale z ciekawością i przyjemnością, bo dla samej siebie. Nad każdą nową wypociną dzielnie czuwa Blackbanshee80, czy jak kto woli Marga, dla której ten język jest (dosłownie) chlebem powszechnym.

Przy kolażu 254 okazało się, że wpadłyśmy po uszy w bagno pułapki językowej. Sprawa wygląda następująco: 

Kolaż 254

Niby nic, ot takie sobie haiku ułożone specjalnie pod kolaż, a tu okazało się nagle, że kłopot jest wielkości sporego menhiru i potrzeba Obelixa, żeby się go pozbyć. W języku polskim mamy oddzielne słowa na czasownik "śnić" (w sensie "spać") i "marzyć" ("wyobrażać sobie") oraz odpowiadające im rzeczowniki "sen" ("to co mamy w nocy") i "marzenie" ("wyobrażanie sobie" lub "pragnienie czegoś"). W Angielskim wszystkie te słowa można zastąpić jednym, prostym "dream". Tłumacząc więc haiku dosłownie na język mglistych wyspiarzy wyjdzie nam malownicze "dream a drem". I bądź tu człowieku mądry (i pisz wiersze). A potem wytłumacz jeszcze rdzennej Włoszce, po angielsku, co chciałaś powiedzieć. Ale na szczęście udało nam się dojść do porozumienia.

Rzecz jasna takie sytuacje nie przydarzają mi się tylko w czasie zabaw z kolażami, ale także w zwyczajnym życiu, można powiedzieć "codziennym". Ot, przykład z brzegu. Jak przetłumaczyć nazwę mojego kierunku studiów? "Kulturoznawstwo". No i co teraz? Pójść w stronę "wiedzy o kulturze", a może "studiów kulturowych"? Ani jedno, ani drugie nie pasuje i nie oddaje w pełni tego, czym się od czterech lat zajmuję. Wespół (w zespół) z wiedzą o literaturze, teatrze czy mediach mam przecież zajęcia z antropologii kultury, filozofii kultury czy historii kultury Europy. Uczę się nie tylko teorii semiotycznych czy analizy dzieła filmowego, ale także chociażby o świńskich wojnach Maringów czy strukturze wioski Bororo. Więc mimo iż moje studia zalicza się do humanistycznych mają one dość ścisły, wręcz naukowy charakter. No i jak to teraz komuś wytłumaczyć? Że jestem humanistą, "specialist in the arts"? Przecież moje studia nie ograniczają się do sztuki, wręcz przeciwnie. Trudno je jednak określić jako "scientist", bo mimo chęci nie zaliczę samej siebie do naukowców w znaczeniu ścisłym (przyrodniczym czy chemicznym). Kiedy obronię już pracę magisterską, kim będę? "Master of Arts" czy "Master of Science". Najprościej byłoby powiedzieć, że to kierunek zbliżony do "folkloroznawstwa" i "wiedzy o folklorze", ale kulturoznawstwo nie zajmuje się tylko zagadnieniami "kultury wsi", ale także miasta czy internetu. To może "antropologia"? Też nie...

Im dalej w las tym więcej drzew, trzeba by więc wyhodować nowe określenie, tylko jakie? Nawet tutaj, na polskim gruncie, ludzie nie wiedzą z czym wiążą się moje studia. "Kultura" kojarzy się bowiem głównie z dobrym wychowaniem i sztuką wysoką, co rzutuje na odbieranie mnie jako studenta-obiboka, który studiuje to, co najłatwiejsze (no bo co to za studia)? 

...To już chyba wolę męczyć się z supełkiem gordyjskim "dream a dream" niż po raz kolejny tłumaczyć dalszej rodzinie, czym jest "kulturoznawstwo". :)

nightmare before verbal exam czyli (koszmarny) Sen Nocy Sesyjnej

Dzisiaj miałam egzamin ustny z przedmiotu, który jest moim Miłością i Nemesis w jednym. Miłością, bo naprawdę szczerze, patologicznie, obłąkańczo fascynuje mnie teoria kultury (potocznie nazywana przeze mnie antropologią), a Nemesis, bo nie dość, że egzamin miał być ustny, czego szczerze nie cierpię i zawsze dostaję wtedy napadów paniki czekając pod drzwiami na swoją kolej, to jeszcze miał się odbyć u doktora, który cieszy się opinią niezwykle wymagającego formalisty, przynajmniej jeśli idzie o studentów (co nie znaczy, że jest to złe. Trzeba obiektywnie przyznać i mówię to szczerze, z własnych obserwacji - trzymanie studentów za mordy jest jak najbardziej słuszne, zważywszy, że większość i tak ma analny stosunek do studiów, ludzi i świata, zupełnie jakby ktoś ich zmuszał do życia). 

Tak czy siak, oto dzisiaj nastał Dzień Sądu u Doktora X (zapachniało mi teraz Jamesem Bondem). 

Przed Sądem jednak było kilka nieprzespanych nocy, a te które były przespane klasyfikują mnie do domu wariatów. Ale jak się okazuje, nie tylko ja tak bardzo przeżywałam egzamin z teorii kultury. Oto kilka przykładów studenckich koszmarów sennych z Doktorem X w roli głównej:

1. Studenci czekają na korytarzu pod salą. Wychodzi z niej Doktor X, wszystkich ustawia rzędem pod ścianą i każdemu wymierza strzał w tył głowy z pistoletu. Kto przeżyje - może podejść do egzaminu. Czy przeżyłam nie mam zielonego pojęcia, koleżanka widziała tylko resztki swojej czaszki i mózgu rozbryźnięte na ścianie.

2. Studenci siedzą w ławkach, czekając na egzamin pisemny. Wchodzi doktor X i ogłasza, że najpierw trzeba zatańczyć taniec afrykański (tutaj oczywiście następuje malownicza prezentacja, jak to należy odpowiednio wykonać), a następnie w czasie zbiorowego tańca następuje przepytywanie z socjobiologii. 

3. Moim zdaniem sen majstersztyk - sen o opowiadaniu Doktorowi X, jak to w innym śnie kazał nam tańczyć tańce afrykańskie. (Piękne zapętlenie senne, nieprawdaż?) 

4. Mnie natomiast przyśnił się zwyczajny egzamin ustny u Mrocznego Doktora, bez żadnych tańców i strzałów w głowę, z tą różnicą, że siedziałam na krześle z kolcami, za mną stała żelazna dziewica a na półce prezentowała się kolekcja bucików hiszpańskich.

5. Sen z granicy półsnu. Najpierw woli wyjaśnienia: przed sesją, w internecie, któryś z moich ziomków puścił w eter następujące zdanie: "Pamiętaj! Za każdym razem, kiedy nielegalnie kserujesz notatki z teorii kultury, Doktor X zabija kotka!". W śnie Doktor X siedział więc na krześle, obok miał wielkie pudło kociaków, z drugiej strony stertę małych, martwych kotków i w momencie wejścia delikwenta na egzamin pytał: "To ile wykładów nielegalnie skserowałeś/aś?" i sięgał do pudła.

To mi przypomina jeszcze dwa inne sny z okresu wcześniejszych sesji. 

Mnie w jednym z niech po wydziale goniły zmutowane welociraptory (dokładnie te same, które w Jurassic Park potrafiły otwierać drzwi), uciekałam przed nimi po wszystkich pięciu piętrach, a w końcu i tak zeżarły mojego kolegę (mała strata, nigdy za nim nie przepadałam). Sen ten i tak blednie przy śnie mojej przyjaciółki, której z okazji pierwszego egzaminu w pierwszej studenckiej sesji przyśniły się krwiożercze szynszyle, które zagryzały studentów. Dodam tylko, że miała się jedną z tych paskud zaopiekować na zaliczenie semestru. 

Przede mną jeszcze dwa zaliczenia. Wolę nie wiedzieć, co tym razem mi się przyśni. Chociaż z drugiej strony, czyż to nie jest fascynujący materiał badawczy? "Problem studenckiej paniki w koszmarach sennych", świetny temat na magisterkę. Ktoś się skusi? 

Tak czy siak - buonanotte!

(A z egzaminu dostałam piątkę). 

"Ojciec chrzestny" kontra "Zmierzch" czyli krótki sąd nad literaturą popularną

Poniższy sąd jest tak naprawdę pracą napisaną na zajęcia z Literatury Popularnej. Nie chcąc pozostać dłużną, zamieszczam wspomnianą wypocinę na łamach dzisiejszego posta. 

Przedmiot rozważań: literatura popularna

Cel: wyrażenie swej opinii, czy książka popularna jest obiektem dobrym i pożytecznym, czy też narzędziem Szatana, działającym w służbie zniszczenia literatury wyższej.

Forma: dowolna

Rozmiar: 1 strona (niewiele, ale można wyjść z założenia, że na więcej to każdy potrafi).

Tak więc, ku ucieszy gawiedzi, na życzenie krewnych i znajomych Królika... 

~~

"Ojciec chrzestny" kontra "Zmierzch" czyli krótki sąd nad literaturą popularną

Motto:
Jak można nazywać kulturą wysoką coś co zwymiotowało, wydaliło, wyrzygało...
wampira ze "Zmierzchu"!?
dr Agnieszka Nieracka

No właśnie? Jak można nazwać coś takiego "kulturą wysoką"? Nie można. Dlatego świetnym posunięciem jest nazwanie tego dziwnego, błyszczącego tworu "literaturą popularną". Teoretycznie rozważania na ten temat powinnam zacząć od podania definicji oraz wytycznych, pozwalających dokładnie sprecyzować temat. Innymi słowy wyjaśnić, czym właściwie jest oskarżony dzisiejszego sądu, czyli wspomniana już literatura popularna. Mając jednak do dyspozycji tylko jedną stronę, pozwolę sobie pominąć tą prezentację. 

Literaturę popularną zna bowiem każdy, kto kiedykolwiek zderzył się z literaturą na tyle, by trzymać w ręce książkę i przeczytać jej zawartość. Na pewno każdy zna również takie określenia jak: literatura brukowa, tandetna, trywialna czy jarmarczna, które należą do zbioru pejoratywnych synonimów literatury popularnej, a której zarzuca się, między innymi: konformizm względem popularnych w danej chwili poglądów społecznych, schematyczność oraz stereotypizację zdarzeń i bohaterów (ze szczególnym uwzględnieniem dzielenia świata na "dobrych i złych"), nie wymaganie od czytelników większego wysiłku intelektualnego w trakcie lektury, a także podleganie modzie i brak ponadczasowości, w przeciwieństwie do książek należących do "zacnego grona" literatury wysokiej i artystycznej. 

Jednak w przeciwieństwie do literatury wysokiej, literaturę popularną w przeważającej większości da się czytać. Literatura popularna jest bowiem dla czytelnika zrozumiała i nie traktuje go jak głupiego robaczka, który wcale nie jest potrzebny w jej istnieniu, tak jak czasami (a nawet bardzo często) czynią "książki wysokich lotów". W końcu najważniejszym elementem w procesie "tworzenia literatury" (nazwijmy to w ten sposób) jest właśnie czytelnik – bez niego książka jest martwa. I to czytelnik poprzez swoje wybory decyduje, czy coś jest literaturą czy też pseudonaukowym bełkotem, przez który przebrnąć się nie da. 

Nie oznacza to, że wszystko, co jest chętnie czytane i co trafia na listę najlepiej sprzedających się książek danego tygodnia, miesiąca czy roku, jest dobre. W literaturze popularnej, tak samo jak w każdej innej dziedzinie, można wyróżnić pseudo-literackie tandetne kicze przesiąknięte marysuizmem (takie jak "Zmierzch" autorstwa Stephenie Meyer czy trylogia Antoniego Marczyńskiego o "niewolnicach miłości"),  jak również powieści ze wszech miar wartościowe (jak "Ojciec chrzestny" Maria Puzo czy uwielbiany do dziś "Hobbit" J.R.R. Tolkiena). Wśród autorów można znaleźć utalentowane osoby piszące z potrzeby serca (jak np. Igor Newerly czy Melchior Wańkowicz), jak i takich, dla których książka jest głównym źródłem zarobkowania, a których można przyrównać do chińskiej fabryki produkującej papierową sztancę (jak chociażby James Patterson). Takie rozstrzelenie tendencji jest normalne i nikogo nie można za to winić. A jeśli nawet, to literatura popularna ma jednak dwa zasadnicze i wiążące się ze sobą plusy, które zdecydowanie pozwalają uznać ją za coś więcej, niż tylko głupiutkie czytadła. 

Wielością gatunków, które obejmuje, literatura popularna ma bowiem dostęp do praktycznie każdego potencjalnego czytelnika. Nie ważne, czy ktoś jest fanem fantasy, horroru, kryminału, a może woli jednak miłosne uniesienia romansu. Każdy znajdzie bowiem coś dla siebie i to zarówno niewyrobiony czytelnik, jak i osoba o wypracowanym guście. Ważne jest bowiem to, że lektura nawet najbardziej trywialnej historyjki, wydrukowanej na marnej jakości papierze w formacie kieszonkowym, może czytelnika zachęcić do sięgnięcia po kolejną książkę, a stąd już prosta droga, do stania się wytrawnym smakoszem literackim. Niekoniecznie od razu znawcą literatury wysokiej, "wydań zbiorowych w skórę oprawnych, w tłoczenia złocone i wielobarwne". Bo wszak to właśnie "średnie półki pełnią służbę właściwą. To jakby ogród warzywny, z którego wybiera się, co trzeba, pichcąc obiad".

~~

Albo, jeszcze krócej: 

Kolaż 171

kulturoznawca czyli dziwny zwierz

Połowa września przyniosła zmiany. Nie tylko na blogu, jak widać, ale również u mnie. Oto bowiem musiałam po trzech latach zakończyć naukę i ponownie stać się studentem pierwszego roku. Nie jest to jednak przejaw odkrycia w sobie potencjalnego "wiecznego studenta" ani próba wyłudzenia od rodziców drugiej w mym życiu tyty. Te "rewelacje" zawdzięczam reformie szkolnictwa wyższego, przez którą nie mogę już sobie normalnie studiować na czwartym roku, tylko po zdobyciu "upragnionego" i och, jakżeż pomocnego w życiu zawodowym tytułu licencjata, musiałam oddać legitymację studencką (paranoja) i na nowo starać się o przyjęcie na studia, tym razem na Uzupełniające Magisterskie, czyli tzw. MU. (Skojarzenie z krową jak najbardziej na miejscu).

Pocieszające jest to, że nie tylko ja biegam z teczkami, klnę nad Irkiem (IRK - Internetowa Rejestracja Kandydatów) i zostaję zbluzgana przez pewną panią w dziekanacie, bo jest nas, kandydatów na MU, więcej. A większość z tych, którzy przeżywają to wraz ze mną, jest mi znana i dość bliska, ale to normalne. W końcu przez ostatnie trzy lata przeżywaliśmy wspólnie chwile szczęścia i niespodziewane horrory, które jakoś tak zawsze pojawiały się nagle, w odstępach mniej więcej półrocznych (hmmm.... dziwnie, prawda?). Razem także podlegaliśmy ciągłemu, zbiorowemu praniu mózgu, przez co mamy takie samo, spaczone poczucie humoru. Tylko kulturoznawcy śmieją się z np. takiego dowcipu (jest to styczniowe oświadczenie mojej koleżanki po-uczelnianym-fachu): 

Pragnę tylko dodać, że korzystając dzisiaj z dobrodziejstw illinx, jutro, niestety, będę we władaniu alea. Jedynym, co może przynieś mi ratunek będzie wykorzystanie mimicry i wcielenie się w Madzie, która jako jedyna potrafi wygrać agon z doktorem K. Homo ludens, pełną gębą.

Dlaczego kulturoznawcy się z tego śmieją? Nie wiadomo. Pewnie dlatego, że wszyscy się cieszą, że zrozumieli. (Tych, którzy nie zrozumieli, ale by chcieli, odsyłam tutaj). 

Ale co innego żarty, a co innego prawdziwe życie. Mało kto kupując bułki w sklepie myśli o powyższym podziale zabaw, którą wymyślił Roger Caillois. Może i studenci kulturoznawstwa składają sobie z okazji urodzin życzenia typu: "Samych odkrywczych teorii i Wszystkiego Antropologicznego!", ale nikt normalny nie mówi o sobie, że jest: "prototeatralnym aktorem-kurtyzaną, który gra tylko dla zysku w postaci wpisu do indeksu..." (to dla odmiany mój kolega).

"Nikt normalny".... Ha! Że też ja musiałam trzy lata żyć z tymi ludźmi, żeby zrozumieć, że oni są tak samo jak ja całkowicie pozbawieni zdrowego rozsądku. Przed państwem scenka rodzajowa; występują: trzy studentki kulturoznawstwa; sceneria: nad kawą.

Studentka 1 - No, Zuza, to opowiadaj o tych swoich wojażach. Gdzie byłaś w tym roku? 

Studentka 2 (czyli ja); (macha lekceważąco ręką) - Ach, no wiecie... Na Gotlandii, trzy tygodnie. Klasycznie, na rowerze, jak co roku.

Studentka 3 - I co widziałaś? 

Studentka 2 - Och, w sumie to nic. Raukary,... 

Studentka 1 i 3 (bez większego poruszenia) - Acha...

Studentka 2 - ...stawianie krzyża z okazji Midsommar,...

Studentka 1 i 3 (bez większego poruszenia) - Yhym...

Studentka 2 - ... i grób Bergmana.

Studentka 1 i 3 (niepewnie) - ... Bergmana?
Studentka 2 - Bergmana.
Studentka 1 i 3 - Ingmara Bergmana?!
Studentka 2 - Tak.

Studentka 1 i 3 (przekrzykując się) - O Jezu! Gdzie? Jaki był? Ale "Poziomki", to ....! A dużo ludzi? No bo on.... W ogóle to kiedy on umarł? Będzie ze trzy, cztery lata, prawda? Tak, "Poziomki" były piękne, ale "Wakacje z Moniką", to... (Mówiąc o "Poziomkach" była oczywiście mowa o  "Tam, gdzie rosną poziomki" z 1957, z rewelacyjnym Victorem Sjöströmem w roli głównej). 

Wszystko to pomimo swej zabawności utwierdza mnie jednak w przekonaniu, że studia to w dzisiejszych czasach nie tylko picie i seks (tak swoją drogą - jeśli wierzyć statystykom 50% współczesnych studentek się prostytuuje. Zabawne, bo według innej ankiety drugie 50% jest dziewicami... hm....). W każdym razie miło jest znaleźć się w gronie pasjonatów lub, jak kto woli - szaleńców. Przysłowie mówi, że "Jeśli trafisz między wrony musisz krakać tak jak one". Ale czasami zdarza się tak, że wcale nic nie trzeba udawać - bo otaczające nas wrony, są takimi samymi wronami, jak my. I tym optymistycznym akcentem kończę i czekam na październik. Amen.

wpływ gangsterów na promocję dziedzictwa kulturowego

Jestem świeżo po oddaniu pracy licencjackiej do dziekanatu. Wszystkie dokumenty zostały złożone, praca oprawiona i oddana recenzentowi, etc, więc przede mną jakieś dwa tygodnie względnego spokoju. Mówię "względnego", bo jednak ciężko będzie mi zachować całkowity spokój ze świadomością, że kiedy tylko minie ten termin czternastu dni czeka mnie obrona. Och-jejku-jejku.

Tak czy siak, samo szykowanie pracy licencjackiej będę wspominać chyba dość dobrze, jako okres wypełniony detektywistycznym wynajdywaniem tropów i poszlak. Oficjalnie tytuł mojej pracy brzmi: "Ochrona i promocja piwowarskiego dziedzictwa Tychów na przykładzie działalności właścicieli Browaru Książęcego i właścicieli Browaru Obywatelskiego – analiza porównawcza". Brzmi ogłuszająco. Mówiąc bardziej po ludzku - oba browary są obiektami wpisanymi do Rejestru Zabytków, (więc jak sama nazwa wskazuje są zabytkami/dziedzictwem kulturowym). I w tym miejscu następuje genialna i błyskotliwa analiza porównawcza obu obiektów pod kątem przeprowadzonych inwestycji i adaptacji, przystosowania do nowych funkcji i próba ustalenia "co, gdzie, na co i po co?". Brzmi to jeszcze tragiczniej niż sam tytuł, ale co ciekawe - osobiście miałam ubaw po pachy.

Pomijając całą masę smaczków dotyczących ściśle samych obiektów lub tyskiego piwowarstwa (historie o bawarskich saperach, o rozpijaniu tyszan przez darmowe deputaty piwa, o tyskiej wódce obecnej na bankiecie z okazji otwarcia Wieży Eiffla i innych anegdotach), to doszły do tego układane razem z Panią Promotor teorie spiskowe. Jedna z nich zakłada istnienie w Tychach szajki przestępczej, dzierżącej w łapach nieczynny już Browar Obywatelski. 

Pani Promotor - Pani Zuzanno, czyli ta firma o której mówimy, przejęła ten zamknięty browar w 2001 roku? 

Ja - Tak, zgadza się. 

P.P. - Yhym. I od tego roku do teraz tam się nic nie dzieje? 

Ja - Praktycznie nie, pani doktor. W magazynach powstała dyskoteka i włoska restauracja, ale reszta zabudowań stoi pusta, między innymi słodownia czy leżakownia. Nic więcej tam nie ma, tylko siedziba "HELLS ANGELS MOTORCYCLE CLUB".

P.P. - Rany, ale zestaw... I to zostało wpisane przez wojewódzkiego  konserwatora do Rejestru Zabytków?

Ja - Nie. Wpis był efektem prywatnych działań właścicieli.

P.P. - Naprawdę? Dziwne... No dobrze, rozumiem. Zobaczmy, co pani napisała dalej: "[...] Na nowej stronie swojej firmy [właściciel obiektu] przekonuje jednak, że: >>FIRMA działa na rynku polskim jako inwestor i deweloper. Działalność FIRMY ukierunkowana jest na pozyskiwanie, wynajmowanie i sprzedaż nieruchomości komercyjnych, w szczególności obiektów biurowych, handlowych, przemysłowych i logistycznych.<<; Poza zmianą nazwy, przedsiębiorstwo zmieniło także profil swojej działalności. Zajmuje się bowiem już nie tylko poszukiwaniem, nabywaniem, projektowaniem oraz przekazywaniem wybudowanych nieruchomości zleceniodawcom, ale działa także jako dystrybutor zagranicznej pościeli, oferując przy okazji także własne usługi szwalnicze. [...]" ....Em?! ...Że co?!

Ja - No właśnie, pani doktor. Nie wiem jak panią, ale mnie ta pościel po pierwsze żenuje do granic możliwości, a po drugie wydaje się dość dziwna. 

P.P. - No właśnie tak to czytam pani Zuzanno i uwierzyć nie mogę! Ale tak sobie myślę... A nie sądzi pani może....? Nie sądzi pani, że oni tam mogą mieć jakąś pralnię... 

Równocześnie - ...brudnych pieniędzy??? 

Ja - Już się nad tym zastanawiałam. Bo to wszystko jest co najmniej dziwaczne. A kiedy tam łaziłam, robiłam zdjęcia i wypytywałam o różne rzeczy, to nie chcieli mi nic powiedzieć i patrzyli na mnie podejrzliwie.

P.P. - No właśnie! I w sumie to to może być całkiem prawdopodobne. ...JEZUS MARIA, NIECH MI TAM PANI JUŻ WIĘCEJ NIE CHODZI NA ŻADNE BADANIA TERENOWE!!!

No i proszę. Mam nadzieję, że przez to wszystko nie "pójdę spać z rybkami". Bo głowa konia pod kołdrą mi chyba raczej nie grozi. Mimo wszystko wpływ gangsterów na promocję tyskiego dziedzictwa kulturowego wydaje się być ciekawym zagadnieniem. W sumie to byłby niezły temat na pracę magisterską...

Nie mam żadnego haiku o mafii. ...chociaż w sumie? 

księżyc tak nisko
jakby powieszony na
strunie gitary 

Haiku napisane tydzień temu, o 1 w nocy, w trakcie powrotu z czytania pracy i omawiania jej z Panią Promotorką. Jak widać, humor mi dopisywał. Uważajcie na czarne samochody!

Litwa 2008